Ar geriadur elektronek

Gant peseurt doare-skrivañ a ra « An Drouizig Difazier » ?

Graet eo ar geriadur elektronek gant gerioù reizhskrivet hervez ar reizhskrivadur peurunvan, anvet ivez a-wechoù brezhoneg KLTG (evit Kerneveg, Leoneg, Tregerieg ha Gwenedeg).

Implij al lizherennoù « zh » a ra an diforc'h hewelusoc'h etre an doare-skrivañ-mañ hag ar re all. Hervezi eo reizhskrivet « Breizh », stumm peurunvan eus « Breiz » (KLT) ha « Breih » (Gw). Reizhskrivet e vez « evit » pa reizhskriver « ewid » pe « evid » gant doareoù-skrivañ all. Hag unan all evit echuiñ, reizhskrivañ a reer « enderv » pa vez reizhskrivet « endero » pe « enderw » gant doareoù-skrivañ all … Kavet e c'hello ivez ul lod eus ar stummoù rannyezhel boutin a-walc'h evel àr, teus, meump, …

Lizherenneg ar brezhoneg peurunvan.

Lizherennoù ar brezhoneg peurunvan a zo ar re-se :

a b ch c'h d e f g h i j k l m n o p r s t u v w y z.

Ne gaver nag al lizherennoù c (nemet gant al lizherennoù kevrennek ch ha c'h) na x na q. Evel just ne vo ket dianavezet al lizherennoù c, x, q ha ne vint ket implijet evit dispartiañ pe didroc'hañ ar gerioù. Koulskoude e vo sur ne vo ket al lizherennoù-mañ e-barzh forzh ger a zo er geriadur elektronek.

Lizherennoù tiredet ar brezhoneg peurunvan.

Lizherennoù ar brezhoneg peurunvan a c'hell bezañ reizhskrivet gant un tired :

â à é ê ñ ô ù ü û

Gerioù brezhonek un tired ganto :

lâr ; kêrioù ; àr ; brasañ ; é ; kornôg ; skuizh-ôg ; û ; emroüs ; goût ...

A dra sur e vo merket pep ger n'emañ ket e diredoù gantañ.

Keweriañ ar gedell pe ar c'hourzhell.

5 plegenn a zo:

· Al lostgerioù boutin :

• ar re-mañ, an traoù-se, mat-tre, …
• ar gwenn-ha-du-se, du-hont, …
• bras-meurbet, fall-spontus, ...

Evit ar blegenn gentañ-mañ e vez gwiriet ar ger hep e lostger. Ar ger kentañ nemetken a vo islinennet ma n'emañ ket er geriadur elektronek, evel kustum.

· Ar rakgerioù ez- hag ent- :

• Ez-laouen, ez-vicherel, …
• Ent-yaouank, ent-reoliek, …

· Ar gerioù kevrennek :

• botoù-koad, krogen-Sant-Jakez, ...
• melc'hwed-krogennek, bag-dre-lien, ...
• kanod-saveteiñ, doare-ober, ...

Evit an eil hag an trede plegenn e vez arnodet ar ger en e bezh gant ar gedell. Islinennet e vo penn-da-benn ma n'emañ ket er geriadur.

· Ar pozennoù yezh-vev :

• lise-mañ-lise, den-mañ-den, ar c'hig-mañ-kig, ...
• departamant-ha-departamant, pazenn-ha-pazenn, ...
• hewelusoc'h-hewelusañ, bihan-bihan, hiraetoc'h-hiraetañ ...

Keweriet mat eo ar bedervet plegenn-mañ gant al lusker.

· An anvioù divoutin kevredet :

• Ur gejadenn Bush-Blair, ur match Williams-Williams,
• An emgav Frañs-Aostralia, Pont-'n-Abad-Sant-Pêr-Kiberen,
• Ar baeroniezh Sant-Brieg-Aberystwyth,

Kudennoù a c'hellfe bezañ gant ar bempvet plegenn-mañ.

Keweriañ ar skrab.

Diaesterioù a zo gant ar skrab e Brezhoneg peogwir emañ an arouezenn-mañ e-barzh al lizherenneg.

Teir flegenn a zo gantañ :

Ar c'h (ke skrab hach) :

• marc'h, alarc'h, melc'hwedenn, floc'h, ...
• c'hwec'h, kreñvoc'h, ...

Islinennet en e berzh e vo ur ger gant ul lizherenn c'h ennañ ma n'emañ ket e-barzh ar geriadur, evel ur ger eeun.

An troc'hadur :

• n'on ket a-du, m'ho peus c'hoant, ma'z, …

Peurliesañ e vez staget ar skrab ouzh ar ger kentañ pa vez un troc'hadur. Neuze e vez graet « n'on » eus ar ger kentañ « n' » hag eus an eil ger « on » en e berzh. Ret eo d'ar gerioù « n' » ha « on » bezañ en o unan e-barzh ar geriadur elektronek. Pep ger dizanavezet a vez merket.

An strizhadur :

• ane'e evit anezhe, de'i evit dezhi, …
• 'peus evit az peus, …

Evit ar blegenn ziwezhañ-mañ e vo arvarusoc'h dalc'h ar reizher, hervez aliester ar stummoù strizhet. Kavet e vo ar stummoù 'peus ha de'i er geriadur, koulskoude stummoù all nad int ket stank a c'hello bezañ merket.

Un dra bouezus. Lod eus ar meziantoù a implij arouezennoù skrab divoutin, 0x60, 0x91, 0x92 ha 0xB4, da skouer, e lec'h implij an arouezenn skrab boutin ' a zo 0x06 hi boneg. A mod-se e vo evit Microsoft Word implijet gant an dibarzh unanreizhadur. Memes tra evit Microsoft PowerPoint. Gallout a ra An Drouizig Difazier anavezout an arouezennoù-mañ. Ganto e ra evel ur skrab boutin.

Keweriañ ar pennlizherennoù.

Div gudenn a zo da nebeutañ. Plegenn ar pennlizherennoù gant tiredoù ha plegenn c'hoazh gant lizherennoù arbennik ch ha c'h. Daoust hag e vo posupl skrivañ :

• Bro-C'Hall pe/ha Bro-C'hall ?
• CHom pe/ha Chom ?
• HAG-EN pe/ha HAG-EÑ ?
• Û pe/ha U ?
• …

Anavezout a ra An Drouizig Difazier gerioù reizhskrivet dindan ar stummoù Û, HAG-EÑ, Bro-C'hall ha Chom.

Kemmadur an anvioù piaouel.

Kemmadur an anvioù divoutin a c'hell bezañ skrivet ha meur a zoare a zo. Ne c'hell ket bezañ ivez mat-tre. Kavet e vez lies-tre koulskoude el lennegezh vrezhoneg (« Buhez ar Sent », da skouer) ar skrivadur « An Itron Varia » hag e vez kavet ivez « An Itron vMaria ». Dibabet eo bet lakaat pennlizherennoù an anvioù divoutin da gemm. Neuze evel anvioù boutin e vez kavet e-barzh ar geriadur elektronek an holl stummoù kemmet :

• Karine ® da Garine, Gwenael ® da Wenael, ...
• Gwened ® Bro-Wened, Kemper ® Bro-Gemper, ...

Pet ger e-barzh ar geriadur ?

War dro 350000 ger a zo e-barzh ar geriadur. Da lavaret eo 20000 pennger hag ouzhpenn o stummoù niverus-tre kemmet, displeget, ...

• verboù. (17,5%)
  • + stummoù displeget.
  • + stummoù kemmet ha nac'het (N'hallan, …)

3500 

• anvioù boutin. (65%)
  • + stummoù lies ha niveroù-daou.
  • + stummoù benel (-ez).
  • + stummoù unan (evit an anvioù-stroll).
  • + anvioù-bihanaat (-ig, -igoù, -oùigoù, …).
  • + stummoù kemmet.

8000 (g.) + 4000 (b.) + 300 (l.) + 80 (n.-d.)
12380

• anvioù-gwan. (13%)
  • + anvioù-bihanaat (-ik).
  • + derezioù-keñveriañ (-oc'h).
  • + derezioù-uhelañ (-añ).
  • + stummoù estlammadenn (-at).
  • + stummoù kemmet.

2600

• araogennoù. (4,5% hag a re a chom)
  • + stummoù displeget (warnon, din, evidout, …).
  • + stummoù kemmet.
• estlammadelloù.
• rakverboù.
  • + stummoù kemmet. (Da belec'h, …)
• raganvioù.
  • + stummoù troc'het.
  • + stummoù kemmet. (Da betra, …)
• anvioù divoutin (gerioù eus Breizh, broioù ar bed, anvioù-bihan, …).
  • + stummoù kemmet.
• stagelloù
• estlammadennoù
• niveroù-petvediñ
• niveroù-pegementiñ
• gerioù-mell
• stummoù strizhet …

900

Dre vras 20000 ger.
(pezh a zo 350000 stumm kemmet pe displeget).